سند اخلاقی نهاد کتابخانه های عمومی کشور1399

سند اخلاقی را از لینک زیر دانلود کنید

سند اخلاقی

خلاصه ای از گفته های اسداله شعبانی در مورد ادبیات کودک/ دوره مجازی نهاد کتابخانه های عمومی کشور

اسدالله شعبانی-نشان درجه یک هنری در رشته شعر- عضویت در شورای کتاب کودک- شواری کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان و شورای متون کهن فرهنگستان زبان و ادب

کتاب خوب کتابیست که انسان ها را به دوستی فرا می خواند. انسان ها را به ساختن و آباد کردن فرا می خواند نه به جنگ و خشونت....

اولین بار عضو کتابخانه پارک شهر تهران شدم. شاعر بزرگ،خیام من را به شعر علاقه مند کرد وبعدش فردوسی و بعد همه بزرگان دیگر

حتی کتابهایی که مناسب سن و سال من نبودند می خواندم مثل المعجم در چند و چون شعر کهن- تاریخ فلسفه غرب فلسفه غرب-فلسفه هگل-شوپنهاور- بتهون و صادق هدایت و صادق چوبک – آل احمد، مولوی خاقانی و...

من کارشناس بازنشسته کانون پرورش فکری هستم با تقریبا600کتاب برای خردسالان تا بزرگسالان و خودم نشر توکا دارم که نوعی پرنده خیالی ذهن من است که از ارم کانون کش رفتم.

کتاب دختر باغ آرزو دارم که بهترین تصویرگر آن زنده‌یاد نسرین خسروی است

چرا دل‌بستگی به کتاب‌خوانی کم شده؟چرا کتاب نمی‌خوانیم؟ چرا این همه افراد و مسئولان از مردم می خواهند کتاب بخوانند و حتی افراد مذهبی و امامان جمعه هم دعوت به کتابخوانی می کنند و چراهای دیگر

شمارگان کتاب چرا پایین میایند و روزبه‌روز بدترمی شه؟

راهکارش اینه که در در کتابخانه‌ها فعالیت‌های ادبی شکل بگیرد و در نظام آموزشی باید کاری بکنیم

شعر خردسالان: شعری است که کودکان پیش‌دبستانی آن را دوست دارند و معمولاً با زبان گفتار سروده می‌شود و مادران و مربیان به شیوه خاصی برای بچه‌ها می‌خوانند. از بچه‌ها هم می‌خواهند که به همین شیوه بخوانند.شعرخردسال شعربازیست یعنی کلمه‌های آهنگین که کمترین معنی و بیشترین موسیقی بیان می شود ممکن است که ریتم داشته باشد مثل اتل‌متل تتوله یا هیچایی باشد یعنی هیچ معنی نداشته باشند مانند لینگا لینگا ببعی هاپو پیشی ببعی ...قد قد جا جوجو

کاربرد عناصر شعر خردسالان اینه که هرچه گروه سنی پایین‌تر می‌ره جنبه موزیک کلمه‌ها بالا می‌ره و هر چه بالا می‌ره جنبه معنایی بالاتر می‌ره. در سن کمتر از 2سال بچه‌ها صداها را می‌شنوند مثل قاقا جی جی جوجو.شعرهای خردسالان اکثراً گفتاری است اما چه‌بهتر که نوشتاری شود اما لهجه‌های مختلف باعث ایجاد مشکل می‌شود که بچه‌ها در همه‌جا بچه‌ها نتوانند شعرها را درک کنند.

پرهیز از آموزش مستقیم در شعر خردسال مهم است. و بهترین شاعر هم کسی است که شعرهایی بگوید که بچه‌ها از ان لذت ببرند و اگر این‌طور نباشد از شعر به‌عنوان ابزار استفاده کرده ایم.شعر به‌خودی‌خود شعر است چه برای بزرگسال چه برای خردسال و نباید به عنوان ابزار آموزش از ان استفاده کنیم

از ویژگی‌هایی برجسته کتاب های  شعر خردسال:

-ریتمیک(وزن و آهنگ) ،شاد بودن و طنزآمیز: هرچقدر متن ریتمیک باشد به شعر خردسال نزدیک‌تر است. موسیقی شعر به‌گونه‌ای است از ترتیب سه هجای زبان فارسی کوتاه-بلند و کشیده ساخته‌شده . در شعر کودکان و خردسال هرچقدر هجای کوتاه بیشتر باشد آن شعر دلنشینتر است.اگر هجای کوتاه بیشتر باشد و هجای کشیده یا نباشد و کم باشد مناسب‌تر است. در شعر نوجوانان هر هجایی می‌خواهید بیاورید ایرادی ندارد. هجای کشیده در شعر کودک یا نباشد یا خیلی کم باشد. هجاهای کوتاه و بلند خیلی خوبِ و مناسب اند.

بچه‌های دبستان باید صورت درست کلمه در شعر را بشنوند.
وزن‌های ریتمیک تند هیجانی برای بچه‌های خردسال است/ وزن‌های آرام و ملایم با هجای بلند برای بچه‌های دوره دبستان است/ و وزن‌های کند گوناگون با هجای تند و کوتاه و بلند و کشیده برای همه گروهای سنی می‌تواند باشد من‌جمله نوجوانان

محتوای شعر کودک و نوجوان و بزرگ‌سال باید شعر باشد. آموزش در سرشت شعر خردسال است اما شعر آموزش‌دهنده نیست.

-کوتاه بودن مگر اینکه روایت باشد: هر چه کوتاه‌تر، بهتر

- کیفیت ظاهری خیلی مهم- قطع و جلد و چاپ و صفحه‌آرایی این‌ها هستند که ذوق بچه‌ها رو پرورش میدهند-زمینه حروف مشکی به بینایی کتاب‌ها آسیب میزند-نه حروف خیلی درشت و نه خیلی ریز و باید ملاحظه توانایی مخاطب دیده شود.

بچه‌ها باید باعلاقه به سمت کتاب بروند. شعر و قصه به‌هیچ‌وجه ابزار آموزشی نیستند، یک شعر و قصه اول باید شعر و قصه باشد بعد حاوی یک پیام آموزشی داشته باشد و آن‌هم باید آشکارا و شعاری نباشد و نباید در شعر و قصه به بچه بگیم اینکا رو کن و اونکارو نکن.

شعر اولین نکته‌اش باید دل‌نشینی یا احساس‌برانگیز باشد شعرهای آموزشی شعر نیست و قالب‌هایی است برای آموزش است

باغچه بان از اولین نمونه‌های شعر خردسالان است-عباس یمینی شریف هم نمونه خوبیِ

کتاب‌هایی که بانام کتاب کودک و نوجوان می‌شناسیم به 3 دسته تقسیم می‌شود:

1-خردسالان2-کودکان 3- نوجوانان/ بخش بزرگی از کتاب‌ها که برای بچه‌ها نوشته می‌شود مربوط به خردسالان است.

فضای مجازی زبان فارسی را نادیده می‌گیرد- در کتاب‌های درسی و ترجمه ساختار زبان فارسی نادیده گرفته‌شده و زبان فارسی،‌زبان شاهنامه است.ورود واژه‌های بیگانه هیچ خطری برای زبان فارسی ندارد بلکه زبان فارسی از یکجا دچار مشکل است وقتی‌که کلمه‌ای از زبان بیگانه واردمی شه و اگر با زبان فارسی همخوان نباشد ما ناچاریم با چهارچوب‌های همان زبان بکار ببریم.کسانی که می‌خواهند مولوی و حافظ بخوانند باید عربی را هم بلد باشند.ادبیات کهن ما با زبان عربی است. برای آگاهی بیشتر درباره زبان فارسی اول باید خوب بلد باشیم مثلاً در کتاب‌های درسی پایه اول تا سوم کلمات باریشه دیگر زبان‌ها به کار نبریم.اساتید نادرست است و باید گفت استادان.

زبان فارسی را خوب بیاموزیم و زبان عربی را خوب بیاموزیم چون لازمه آشنایی با گذشته فرهنگی است.

زبان زایشی عربی با زبان پسوند و پیشوند فارسی هم‌ریشه نیست.وقتی‌که از زبان عربی کلمه‌ای واردمی شه وقتی می‌خواهیم جمع ببندیم اشتباه می‌کنیم مثلاً به جمع کتاب میگیم کتب که باید گفت کتاب‌ها

به‌جای مشکل‌ها میگیم مشکلات که غلط است.تمام اشتباهات در مورد زبان فارسی مال تحصیل‌کرده‌هاست درحالی‌که مردم کوچه و بازار این‌گونه حرف نمی‌زنند.

شعر نوجوان

شعری است که پیوندهای معنایی یا اندیشه و تخیل بر پیوندهای اوایی غالب و برتری دارد.بیش از هر چیزی نیازمند احساس و عاطفه است.مجموعه‌های عشقی دوست داشتن مهر ورزیدن و هیجان از موضوعات مهم نوجوانی است که من در کتابی بانام یک نفر رد شد از کنار دلم که برگزیده چندین جشنواره شد.

شعرهای افراط برانگیز بیشتر باب دل نوجوان است.

مثلا شعر: دوستت دارم ولی از تو پنهان می‌کنم             ولی نمی‌دانم چرا........مصرعی از این کتاب

شعر نوجوان بیشتر احساسی است نه تعلیمی. درحالی‌که بخش بزرگی از شعرهای نوجوانان تاکنون تعلیمی بوده است. بیشتر نوجوانان دنبال شعرهای لبریز از احساس و عاطفه‌اند مثل شعر " باتو شبی از مهتاب از کوچه گذر کردم"

اندیشه انتزاعی در شعر نوجوان پسند نیست.

شعر نوجوان ریتم موزیک کم می شه و احساس و خیال بیشترمی شه و بر موسیقی و وزن غلبه دارد..در شعر نوجوان احساس و خیال بر موسیقی غلبه دارد.

مشکل شعر نوجوان امروزه این است پیوند آوایی در آن نیست به‌ویژه در اشعار ترجمه‌شده از زبان‌های دیگر است.شعری که پیوند اوایی دران نباشد در زبان فارسی پذیرفته نیست.

زبان فارسی دو امکان اوایی یعنی بازی کردن  موسیقی و امکان معنایی پیوند دادن معنی‌های گوناگون و ایجاد تخیل و اندیشه .

در شعر نوجوان کاربرد پیوندهای اوایی و معنایی هم‌زمان و متناسب است و باید هر دو را بکار برد.

چرا  شعرهای مشیری مصدق سپهری فرخزاد باب پسند نوجوانان است؟ چون‌که ریتم و موسیقی در آن‌ها احساس را برمی‌انگیزد. نوجوانان اشعاری مانند فروغ فرخزاد و سپهری را دوست دارند چون احساسی‌اند و خوب حفظ می‌کنند.

شعر بی‌وزن برای خردسال اصلاً شعر نیست.

در کتاب‌های شعر نوجوان هم می‌شود از شعرهایی که وزن هم ندارد استفاده کرد اما اشعار آهنگین و موزون برای نوجوانان بهتر است. شعر وقتی دل‌نشین باشد به حافظه آدم راه پیدا میکنه.

یکی از دلایل کم مخاطب بودن شعرهای نوجوان این است که از پیوندهای اوایی بهرگیری نشده است.

ظاهر کتاب ها: کتاب خردسالان که با تصویر سازی و تصویرخوانی همراه است باید خیلی رنگین باشد با قطع درشت تر، تصویرهای بیشتر و توجه به میزان اشنایی کودک با پیرامون خود و تاجایی که ممکن است از فضاهای غیرحسی پرهیز شود.از لحاظ فنی کودک رو جلب نظر کند.در دوره کودکی یعنی دبستان همچنان رنگ مهم دارد اما نه به اهمیت شعر خردسالان. در دوره کودکی صورت سالم کلمه مهم است .اما شعرهایی که مفاهیم انتزاعی و دشواریها و تغیر زبان برای کودکان سخت است

در پایان اگر اشتباه محتوایی و تایپی در متن است برعهده بنده هست چون از روی گفته های شفاهی ایشان نوشته شده است.